تاریخ انتشار: ۱۳ شهر ۱۳۹۵

[ad_1] احمد طالبی نژاد در روزنامه شرق نوشت: گاهی فکر می کنم این همه تلاش برای سر پا نگه داشتن نمایش سیاه بازی، چه سودی دارد وقتی که دورانش سپری شده و با انواع حمایت ها به مثابه چوب زیر بغل نمی توان این سبک نمایشی را زنده نگه داشت؟ وقتی در سی ام فروردین […]

[ad_1]

احمد طالبی نژاد در روزنامه شرق نوشت: گاهی فکر می کنم این همه تلاش برای سر پا نگه داشتن نمایش سیاه بازی، چه سودی دارد وقتی که دورانش سپری شده و با انواع حمایت ها به مثابه چوب زیر بغل نمی توان این سبک نمایشی را زنده نگه داشت؟

وقتی در سی ام فروردین ١٣٩٢ سعدی افشار یکی از نام دارترین و از جهاتی بهترین بازیگر نقش سیاه درگذشت، در مراسم تودیع اش که در محوطه تالار وحدت برگزار شد، تعداد مشایعت کنندگان از ٢٠، ٣٠ نفر تجاوز نمی کرد، این باور در من تقویت شد که این یعنی یک پایان تراژیک برای نوعی از نمایش سنتی که بدیل های امروزی اش همچون نمایش های طنز شبانه تلویزیونی و فیلم های شبه کمدی ای که فقط محل عرضه شان سوپرمارکت هاست که همراه با تخم مرغ و کره و مربا به مشتریانی که برای یک لحظه شادمانی، له له می زنند. جایش را گرفته اند.

اما راه های دیگری هم برای حراست از این هنر مردمی وجود دارد که برخی بلدند و برخی هم بلد نیستند. چندی پیش برای تماشای نمایشی به نام «انسانم آرزوست» کار داود فتحعلی بیگی، یکی از پایدار ترین فعالان عرصه نمایش های سنتی، دعوت شدیم و در کمال حیرت دیدم هنوز هم می شود از این شیوه نمایشی استفاده و آن را به روز کرد، به شرطی که درک درستی از زمانه داشته باشیم. او در بروشور نمایش، متن کوتاهی نوشته که برای درک و دریافت بهتر انگیزه هایش در این پایمردی، می توان به آن رجوع کرد». قریب به ۴٠ سال پژوهش و یاد گیری و تجربه اندوزی در قلمرو نمایش های آیینی – سنتی، به من آموخته است نه تنها باید به سرچشمه نزدیک شد و از آبشخور آن بهره برد، بلکه باید از کورشدن سرچشمه ها جلوگیری کرد؛ چراکه تا چشمه نباشد، آبی هم نخواهد بود تا تشنگی مان را برطرف کنیم» و در ادامه می افزاید: «اگر گونه های اصیل نمایش آیینی / سنتی به دست فراموشی سپرده شود، براساس کدام سرمشق و الگو می توان نمایش ایرانی را سروسامان داد؟». معنی این حرف ها این است که نمایش ایرانی ناگزیر است از ظرفیت های نهفته در سیاه بازی استفاده کند تا قوام و دوام لازم را پیدا کند و این در حالی است که سالن های نمایشی تهران، امروزه جولانگاه انواع نمایش های مدرن و اولترامدرن – مثلاکار های رضا حداد- شده اند.

باید به دوست عزیزم فتحعلی بیگی یادآور شوم آن قدر که نمایش های غربی به ویژه آنهایی که در جشنواره ها به نمایش درمی آیند بر تئاتر امروز ایران اثر گذار بوده و هستند، نمایش های آیینی -سنتی نبوده اند. لابد این از ناتوانی این نوع نمایش است. اما وقتی می شنویم بهرام بیضایی آثار نمایشی و حتی سینمایی اش ترکیبی از سنت و مدرنیسم هستند -لابد او چیزی در این سبک می بیند که دیگران متوجهش نیستند. او همین چندی پیش نمایشی طولانی که رنگ وبوی سنتی – سیاه بازی داشت را در آمریکا به صحنه برد و با استقبال ایرانیان هم روبه رو شد.

چرایش معلوم است بیضایی همواره در سنت ها تجدیدنظر کرده و می کند و آثار پیشینش هم مشحون از همین نوآوری ها هستند؛ از پهلوان اکبر و چهار صندوق گرفته تا مرگ یزدگرد و… به هر روی، گروه نمایشی «بنگاه شادمانی تماشا» به سرپرستی فتحعلی بیگی، از جمله کوشندگان این راه پرمخافت و به تعبیر دوستی، بی سرانجام است. اما او می داند که اگر مولفه های اصلی این سبک نمایشی که عبارت اند از تضاد و تعارض، موضع گیری علیه بی عدالتی، تمسخر چیز هایی که ظاهرا جدی اما در عمل ناشی از بلاهت و حرص آدمی است و البته عناصر اجرائی مانند حضور سیاه به عنوان عنصری افشاگر را با نشانه هایی از زندگی امروزی جامعه در حال تحول در هم نیامیزد، بر سر او نیز همان خواهد رفت که بر سعدی افشار رفت. اما آرزو می کنم عمرش دراز باد و در راهی که پیش گرفته همواره موفق باشد. او هم سواد و شناخت خوبی از این سبک دارد و هم روزگارش را خوب می شناسد.

نمایش در سالن نسبتا کوچک تالار سنگلج که روزگاری به عنوان نخستین سالن مدرن نمایشی محل اجرای بزرگ ترین نمایش ها در عصر طلایی تئاتر ایران در دهه ١٣۴٠ بوده، اجرا می شود و میدان فراخی برای حرکات موزون و میزانس ها ندارد؛ اما به کمک خلاقیت و البته سواد، توانسته است از این محدودیت ها به سود نمایشش بهره بگیرد و مجموعه ای دوساعته از دلپذیر ترین حرکات و کلام های بامزه چندپهلو بیافریند و فضای سالن را غرق در شور و نشاط کند. طراحی صحنه و لباس، کار محمدحسن ناصربخت، طراحی موسیقی، آهنگ سازی و سرایش اشعار از هنگامه مفید که خود از خاندانی اهل نمایش های سنتی برخاسته و طراحی حرکات موزون شاهین علایی نژاد که خود یکی از زیبا ترین نقش های این نمایش را هم بازی می کند و البته همراهی گروهی از بازیگران جوان و قدیمی نمایش های سنتی، به ویژه داوود داداشی به نقش مهرک (سیاه)، از جمله عوامل جذابیت این نمایش است. حرکات نرم بدنی، حاضرجوابی و تسلط این بازیگر بر صحنه، از ویژگی هایی است که آدم را یاد استادان این فن ازجمله مهدی مصری و سعدی افشار می اندازد.

راستش سال هاست از حضور در سالن های نمایشی که آثار عامه پسند در آنها اجرا می شود، پرهیز می کنم. وقتی وارد سالن انتظار تالار سنگلج شدم نیز حس خوبی نداشتم و خود را در آن محیط بیگانه می دیدم؛ چون جنس تماشاگران هم با کسانی که معمولادر سالن های نمایشی می بینیم، متفاوت بود. اغلب از طبقه متوسط شهری که ممکن است بیننده جدی جم تی وی باشند. اما هنگام تماشای کار، خود را از همه موانع ذهنی وارهاندم و همراه با مردم از ته دل خندیدم. چون با نمایشی روبه رو بودم که بی هیچ شیله وپیله ای از درد های زمانه می گفت و تلخی های دوروبرمان را با زبانی ساده، روان، پرکنایه و در مجموع شیرین و دوست داشتنی بیان می کرد و مگر خنداندن و شادکردن مردم در این روزگار تلخ، هنر نیست؟

[ad_2]

منبع:عصرایران

برچسب ها:
نظرات شما

دیدگاه شما

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

قالب وردپرس پوسته وردپرس پلاگین وردپرس وردپرس سئو وردپرس