تاریخ انتشار: ۰۵ آبا ۱۳۹۴

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در آیین رونمایی از طرح تاپ (TOP) گفت که اجرایی کردن این طرح راهی برای ورود هوشمندانه به عرصه نشر بین‌الملل است.

به گزارش “گذارخبر” و به نقل از  اداره‌کل روابط عمومی و اطلاع‌رسانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، آیین رونمایی از طرح حمایت از ترجمه کتاب‌های فارسی به زبان‌های دیگر (TOP) با حضور علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ابوذر ابراهیمی‌ترکمان، رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، حسام‌الدین آشنا، مشاور فرهنگی رییس جمهور، غلامعلی حدادعادل، رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و جمعی از ناشران و صاحب‌نظران صنعت نشر، برگزار شد.

علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارتباطات اسلامی در سخنرانی خود در این آیین گفت: فرهنگ و اندیشه ایران اسلامی در طول تاریخ، همواره اهل تعامل و گفت‌وگو و سازندگی از راه ارتباط با سایر ملل و فرهنگ‌ها بوده و بخشی از این بالندگی از مسیر ترجمه میسر شده است. از رهگذر ترجمه بود که خوانندگان فارسی‌زبان با مجموعه‌ بسیار گران‌قدری از رشته‌های گوناگون دانش، از پزشکی و نجوم و جغرافیا گرفته تا تاریخ و فلسفه آشنا شدند و آثار ایرانی نیز در معرض خوانش دیگران قرار گرفت.

رییس شورای عالی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در ادامه سخنان خود به بحث نگرش علمی به ترجمه پرداخت. وی گفت: ترجمه، بخشی از مطالعات دانشگاهی است. در گذشته، اکثر ترجمه‌ها با علاقه و انگیزه شخصی افراد صورت می‌گرفت و اکنون هم کم‌و‌بیش چنین است. بسیاری از مترجمان با کار مکرر و از طریق آزمون و خطا مترجم شده‌اند و باید اذعان داشت به این دلیل پس از انقلاب اسلامی هم آثاری ضعیف ترجمه شده و هم مفید و فاخر.

وی تأکید کرد: برای اینکه از آسیب‌های ترجمه و نشر بین‌الملل دور شویم، باید به شرایط علمی آن توجه کنیم. نگاه به ترجمه و نشر باید بر پایه اعتباربخشی به بخش خصوصی و مرتبط‌کردن نهادهای همکار داخلی و خارجی در این عرصه باشد.

جنتی افزود: واقعیت این است که مطالعات ترجمه در ایران، اغلب از آن‌سو بوده و از این‌سو سابقه زیادی ندارد و به تازگی اهتمام و توجه اندکی به آن می‌شود. بیش‌تر مترجمان غیرایرانی یا خودجوش هستند؛ بنابراین نیاز چندانی به آموزش احساس نمی‌کنند و از این هم نباید غافل شد که ما نیز با وجود تعدد مراکز آموزش زبان و دانشگاه‌ها در این ارتباط برنامه‌ریزی منسجمی برای تربیت مترجم حرفه‌ای نداشته‌ایم.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود انقلاب اسلامی را عامل و محرک ترجمه در زمینه فرهنگ و تمدن ایران اسلامی دانست و افزود: انقلاب اسلامی ایران سبب احیا و گسترش اندیشه، معارف اسلامی و ادبیات ایران در جهان و باعث گسترش مناسبات فرهنگی با ملل و ادیان و اقوام دیگر شده و به تبیین تحولات فکری و فرهنگی جهان معاصر پرداخته و به آرای متضاد و شبهات نسبت به اسلام و مسلمانان نیز پاسخ گفته است. در این امر نقش ترجمه و مترجمان و سیاستگذاری‌ بخش‌های خصوصی که البته بی‌هدایت و حمایت بخش دولتی ممکن نمی‌شد، کاملاً برجسته است.

وی ادامه داد: باید دستاوردهای علمی و فرهنگی دوره پس‌از انقلاب اسلامی را در زمینه‌های مختلف فلسفی، اجتماعی، ادبی و هنری به خوبی شناخت و آن را بررسی و آسیب‌شناسی کرد. مجموعه کارهایی که تاکنون صورت گرفته حکایت از اراده‌های دینی و فرهنگی دارد. حال که دولت در این زمینه وارد عمل شده باید به وظایف خود بیش‌ از پیش آشنا باشد. امیدواریم با شناختی که از مسایل و مشکلات و چالش‌های موضوع پیدا می‌کنیم، بتوانیم به راهکارهای مناسب برای تحقق نهضت ترجمه دست یابیم.

جتنی همچنین گفت: در روزهای اولیه انقلاب اسلامی، با حداقل امکانات عطش نشر معارف اسلامی را در جهان داشتیم و به فعالیت‌هایی دست زدیم که درخور توجه است. آن روزها انگیزه و شور انقلابی داشتیم که ما را موظف به کار و فعالیت کرده بود و حال که در مسیر ساماندهی قرار گرفته‌ایم با مشکلات عدیده‌ای روبرو هستیم، مشکلاتی مانند ایران‌هراسی، اسلام‌هراسی و شیعه‌هراسی که محدودیت‌هایی پیش روی فعالیت‌ها ایجاد کرده است و باید با ترجمه و نشر متون فاخر این هراس‌های بی‌پایه و اساس را زدود.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود، کوشش در راه بزرگ و خطیر ترجمه آثار فارسی به زبان‌های دیگر را بدون چراغ راه ممکن ندانست و رهبری معظم انقلاب را چراغ راه این مسیر نامید.

وی گفت: مجموعه دیدگاه‌های مقام معظم رهبری در زمینه ترجمه و نشر کتاب، به‌ویژه توجه ایشان به ترجمه آثار منتشر شده در حوزه ادبیات دفاع مقدس و خاطرات رزمندگان جنگ با رژیم بعثی عراق، حکایت از احساس مسئولیت‌ ایشان در این زمینه دارد و نشان می‌دهد که مجموعه معارف مکتوب اندیشمندان ایرانی آنقدر وسیع است که در شرایط گذار فرهنگی و ورود به عرصه‌ها و میدان‌های جدید فعالیت، باید به نقاط مهم و حساس تاریخی توجه کرد؛ نقاطی که اقتضائات فرهنگی و نیاز زمانه ایجاب می‌کند.

جنتی افزود: با این نگاه، سخن از دفاع مقدس و ثبت حقایق و واقعیت‌های آن تنها بیان خاطره برای ایرانیان و جهانیان نیست؛ بلکه بیان ارزش‌هایی است که به خاطر آن جان‌هایی فدا شده‌اند و باید حفظ و نشر شود. البته گام‌های مراکز مرتبط در این ارتباط ستودنی است اما این گام‌ها و حرکت‌ها می‌بایست در جایگاه واقعی خود بنشیند و مسیر شایسته خود را بیابد.

وی تأکید کرد: ترجمه ادبیات دفاع مقدس یک مصلحت نیست؛ بلکه یک ضرورت علمی و فرهنگی است تا به جهانی که ایران را در واقعه جنگ تنها گذاشت و یا در کنار دشمن ایستاد آگاهی ببخشد و دریابد چرا چنین رویدادی در تاریخ ایران اسلامی رقم خورده است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در تشریح و تبیین برخی از راهکارهای اجرایی در امر ترجمه آثار فارسی به زبان‌های دیگر، آموزش ترجمه بینافرهنگی در سطوح مختلف علمی و تربیت مترجمان زبده، آگاهی از وضعیت موجود از نظر کمی و کیفی، ایجاد تبادل میان مترجمان زین‌سو با تشکیل اتحادیه‌ها و انجمن‌ها، اعطای بورسیه‌های تحصیلی به خارجیان در رشته‌های مترجمی، اعطا بورسیه‌های تحصیلی به مترجمان برگزیده ایرانی در دانشگاه‌های داخل و خارج، ایجاد دوره‌های مهارت‌افزایی کوتاه‌مدت و بلندمدت، ترغیب دانشگاه‌ها و مراکز علمی برای ایجاد رشته‌های علمی ترجمه و پذیرش ترجمه به‌عنوان موضوع یک پایان‌نامه و … را سفارش کرد.

وی همچنین طرح تاپ گامی رو به جلو خواند و گفت: در گذشته و حال، کتاب‌های ایرانی با عاملیت نهادهای فرهنگی فعال در خارج از کشور و با هزینه دولتی ترجمه و منتشر می‌شد، این روشی است در دسترس و آسان و دور از تلاش و زحمت فرهنگی.

وی افزود: ترجمه و نشر کتاب ‌باید در جریان یک تعامل و رابطه فکری و فرهنگی با اهالی ترجمه و نشر در کشور مقصد شکل بگیرد و مطابق با شرایط و اقتضائات همان کشور و با تکنیک‌ها و ابزارهای روزآمد آن منتشر و توزیع شود. به هر حال می‌توان گفت که طرح تاپ گامی است برای برون‌سپاری ترجمه و نشر کتاب به ناشران فعال بین‌المللی و ناشران بومی خارج از کشور. با اجرای شیوه برون‌سپاری ترجمه و نشر آثار در خارج از کشور، با حمایت‌های تعریف شده از سوی جمهوری اسلامی ایران، می‌توان به نتایج درخشانی رسید.

جلوگیری از انبارکردن کتاب و هدر دادن امکانات، برچیدن رسم و سنت توزیع رایگان کتاب، ورود به بازارهای جهانی کتاب و عرصه رقابت، امکان حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی، امکان فروش الکترونیکی کتاب، ایجاد انگیزه به ناشران خارجی در ارائه مطلوب‌تر اثر از نظر فنی چاپ و نشر، تولید محتوا و گزینش محتوای مناسب‌تر و مؤثرتر و ارایه ترجمه مطلوب و رقابت علمی میان مترجمان، از جمله نتیج درخشان طرح برون‌سپاری ترجمه و نشر آثار در خارج از کشور به زعم علی جنتی است که در سخنان خود آنها را بیان کرد.

سخنان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی این گونه پایان یافت: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با بازخوانی تجربه‌ی دو دهه نشر در خارج از کشور و با اجرایی کردن طرح تاپ می‌تواند نقشی مهم‌تر در معرفی فرهنگ ایران و اسلام به‌عهده بگیرد و از آسیب‌ها و مشکلات گذشته راهی برای ورود هوشمندانه به عرصه نشر بین‌الملل باز کند.

نقش دولت‌ها در حوزه ترجمه باید تعریف شود

مشاور فرهنگی رییس جمهور در آیین رونمایی از طرح (TOP)، گفت: بین دولت و قدرت در حوزه ترجمه باید نقش‌هایی تعریف شود، زیرا ترجمه‌های مؤثر در تاریخ بین دو فرهنگ با حمایت و توافق دولت‌های مبدأ و مقصد اتفاق افتاده است.

به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و اطلاع‌رسانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، آیین رونمایی از طرح حمایت از ترجمه کتاب‌های فارسی به زبان‌های دیگر (TOP) با حضور علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ابوذر ابراهیمی‌ترکمان، رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، حسام‌الدین آشنا، مشاور فرهنگی رییس جمهور، غلامعلی حدادعادل، رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و جمعی از ناشران و صاحب‌نظران صنعت نشر، صبح امروز در حسینیه الزهرای (س) این سازمان برگزار شد.

حسام‌الدین آشنا، مشاور فرهنگی رییس جمهور در سخنانی در این آیین گفت: سیاست فرهنگی هر کشور معطوف به هویت، حیات فرهنگی و امنیت فرهنگی آن کشور است. همچنین در حوزه هویت فرهنگی، سؤال اصلی این است که ما چه کسی هستیم و چگونه هویت خود را می‌توانیم بازنمایی کنیم. در حوزه حیات فرهنگی نیز می‌پرسیم که فرهنگ در زندگی مردم چه نقشی دارد. اینجا است که از عدالت فرهنگی و فعالیت و نشاط فرهنگی سخن می‌گوییم.

وی در ادامه گفت: اگر یک فرهنگ بتواند به سؤالات جدید پاسخ دهد، مشکلاتش حل می‌شود؛ ولی اگر نتواند پاسخ جدید بدهد، امنیت آن فرهنگ به خطر می‌افتد.

مشاور فرهنگی رییس جمهوری با بیان اینکه مسایل جدید در «تعامل» مطرح می‌شود، گفت: انسان زمانی که می‌خواهد دیگری را درک کند به درک خود نیاز دارد. بنابراین ترجمه یکی از مظاهر بین فرهنگی است که نسبت مهمی میان ترجمه و امنیت فرهنگی وجود دارد، نگرانی‌هایی که در زمینه حضور فرهنگی ابراز می‌شود، بخشی از دغدغه انسان در مسأله امنیت فرهنگی است.

وی افزود: نفوذ فرهنگی حاصل ترجمه بین فرهنگی موفق است. البته ما می‌توانیم ترجمه کنیم؛ ولی ناموفق باشیم و آثارمان به فروش نرود که نشان از ترجمه‌های فرهنگی ناموفق است؛ اما اگر بخواهیم درباره ترجمه‌های موفق صحبت کنیم، باید توجه کنیم که نفوذ فرهنگی در کشور ما همواره با کار ترجمه و نشر گره خورده است.

وی با اشاره به انتشارات فرانکلین که با حمایت وزارت خارجه آمریکا در کشورهای مختلف تأسیس و کار ترجمه متون آمریکایی را به عهده گرفت، اظهار کرد: امروزه تاریخ انتشارات فرانکلین در کشور ما نوشته می‌شود، کسانی که در چارچوب فرهنگ دینی تربیت شدند، نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری روشنفکری در جامعه ما داشتند و نقش فرانکلین در کار مترجمان و ویراستاران و ساماندهی چاپ در کشور امروز قابل نادیده گرفتن نیست؛ اما آنچه درباره فرانکلین گفته نشده و باید بدان توجه کنیم این است که فرانکلین توانست ترجمه آثار امریکایی به زبان فارسی را ارتقا داده و به عنوان مهم‌ترین ناشر کتاب‌های درسی ایرانی قرار بگیرد.

مشاور فرهنگی رییس جمهور، افزود: بنابراین آنچه انتشارات فرانکلین انجام داد، نمایش قدرت یک ناشر است. سال‌ها بعد ما در تجربه فرانکلین تأمل کردیم و انتشارات الهدی را در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی تأسیس کردیم. مطالعه تجربه الهدی از شکوفایی تا اصولش به لحاظ ساختاری و سازمانی قصوری نشده، اما از حیث تأثیرگذاری از آغاز تا اکنون باید مطالعاتی صورت گیرد. تجربه بسیار مهمی که ما در بنیاد اندیشه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی هم انجام دادیم، هم قابل مطالعه جدی است.

وی در ادامه با بیان اینکه در گذشته ترجمه یک امر ذوقی بود، اظهار کرد: بین دولت و قدرت در حوزه ترجمه باید نقش‌هایی تعریف شود، زیرا هیچ جریان و ترجمه مؤثری در تاریخ بین دو فرهنگ اتفاق نیفتاده است، مگر با حمایت و توافق دولت‌های مبدأ و مقصد.

آشنا، همچنین با تعریف حضور فرهنگی ایران در لبنان و تجربیاتی که بر این اساس کسب شده است، گفت: این تجربه به ما کمک می‌کند تا دوره‌های ترجمه خود را بازنگری کنیم، مثال دیگرم هم تجربه ترکیه است که یکی از اساتید آن‌ها زمانی به من می‌گفت: «ترک‌ها با آثار شریعتی و سپس شهید مطهری، ایران را شناختند».

وی با تأکید بر اینکه با آموزش فراگیر و تخصصی زبان‌های خارجی در کشور نمی‌توان مقابله کرد و از سوی دیگر انتظار بهبود جریان ترجمه را داشت، بیان کرد: ما از یک سو در این تعارض زندگی می‌کنیم که گسترش نفوذ آموزش زبان در کشور ما به معنای نفوذ فرهنگی بیگانگان صورت می‌گیرد و از سوی دیگر توقع داریم که ترجمه از زبان ما به زبان‌های دیگر شکوفا شود. اینجاست که ما به مترجمانی وابسته می‌شویم که اصل زبان مادری‌شان زبان دیگری است و زبان فارسی را تنها یاد گرفته‌اند.

آشنا افزود: اگر ما یک جریان فراگیر و عمومی آموزش زبان‌های خارجی در کشورمان نداشته باشیم، نمی‌توانیم توقع کنیم که از بستر آموزش زبان ضعیف و در حد تجاری، بتوان مترجمان برجسته را تولید کرد، ما باید از این تعارض دور شویم، حمایت دولتی از ترجمه آثار یک کشور به کشور دیگر اگر معطوف به حمایت از ناشر خارجی شود، یک اتفاقی رقم می‌خورد و اگر معطوف به حمایت از ناشر داخلی شود که آثارش به زبان خارجی ترجمه می‌شود، اتفاق دیگری رقم خواهد خورد.

وی در سخنان پایانی خود، خواستار ایجاد جریان حمایت از ناشران داخلی در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی شد.

در طرح TOP تنها به زبان انگلیسی اکتفا نکنیم

رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در آیین رونمایی از طرح (TOP)، گفت: در ترجمه کتاب‌های فارسی به زبان‌های دیگر نباید تنها به زبان انگلیسی اکتفا کنیم.

به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و اطلاع‌رسانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، آیین رونمایی از طرح حمایت از ترجمه کتاب‌های فارسی به زبان‌های دیگر (TOP) با حضور علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ابوذر ابراهیمی‌ترکمان، رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، حسام‌الدین آشنا، مشاور رسانه‌ای رییس جمهور، غلامعلی حدادعادل، رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و جمعی از ناشران و صاحب‌نظران صنعت نشر، برگزار شد.

غلامعلی حدادعادل، رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در سخنانی در این آیین گفت: چند سال پیش که موضوع ضرورت ترجمه آثار زبان فارسی و منابع اسلامی به زبان‌های دیگر مطرح شد، شورای عالی انقلاب فرهنگی با تصدیق این ضرورت، این مهم را به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی واگذار کرد تا با تشکیل مؤسسه‌ای جدید مواجه نشویم و البته تأکید می‌کنیم که تصمیم مناسبی بود.

وی افزود: در سال‌های گذشته، ما شاهد موج و جریان‌هایی از این قبیل از ترجمه نبودیم که شاید یکی از دلایل آن وجود مشکلاتی همچون عدم تخصیص بودجه و مسایل مالی بوده باشد.

رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه سخنان خود اظهار کرد: باید خوشحال بود که این طرح نوین به همت و ابتکار سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی اجرا شده است تا تحرکی در این فصل از ترجمه ایجاد شود و باید اتفاق این مهم را به فال نیک بگیریم.

وی گفت: نکته اصلی موردنظر در عرصه ترجمه، تأکید بر ضرورت این مهم است که کتاب بر چه اساسی برای ترجمه انتخاب شود. این مهم باید با توجه به یک ساز و کار دقیق و با استفاده از نظر اشخاصی که دو فرهنگ مختلف (زبان مبدأ و زبان مقصد) را می‌شناسند، انجام شود. زیرا هر ترجمه‌ای برای هر محیطی مناسب نیست و در این عرصه، سلیقه مخاطب و درجه‌بندی کتاب و … مهم است.

رییس فرهنگستان زبان فارسی، از دیگر عوامل مؤثر در انتخاب ترجمه کتاب‌ را ترجمه از زبان‌های دیگر به زبان مادری نام برد و گفت: برای ترجمه متون، باید کسانی مترجم باشند که مسلط به زبان فارسی باشند. قاعده اصلی ترجمه این است که فرد بتواند متون مورد نظر را از زبانی که فراگرفته به زبان مادری برگرداند.

حدادعادل، با اذعان اینکه ترجمه دانشنامه جهان اسلام (محصول بنیاد دایره المعادرف بزرگ جهان اسلام) یکی از ترجمه‌های موفق است، اظهار کرد: لازم است تا پیش از انتشار مکتوبات، ترجمه متون ویرایش شود و توجه به این موضوع باشد که در کار ترجمه، تنها به زبان انگلیسی اکتفا کنیم.

وی در ادامه با بیان اینکه توزیع آثار فرهنگی به اندازه تولید از اهمیت بسزایی برخوردار است، گفت: در بخش توزیع آثار و مکتوبات باید هزینه لازم سرمایه‌گذاری شود تا تولید، مثمرثمر واقع شود.

حدادعادل در پایان سخنان خود خواستار آن شد تا پس از به نتیجه رسیدن و انتشار محصولات، این آثار در اختیار مراکز و نهادهای علمی و ادبی قرار گیرد.

۰۰

برچسب ها: برچسب‌ها,
نظرات شما

دیدگاه شما

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

قالب وردپرس پوسته وردپرس پلاگین وردپرس وردپرس سئو وردپرس