تاریخ انتشار: ۲۵ مرد ۱۳۹۴
احتمالات پیش‌روی «لایحه برجام» در بهارستان؛

علی لاریجانی بعد از مدت‌ها کشمکش بر سر نحوه حقوقی بررسی برجام در ایران از موضع قبلی خود عقب نشست و تاکید کرد که دولت باید برجام را به صورت لایحه تقدیم مجلس کند. این در حالی است که لاریجانی تا پیش از این بر این موضوع اصرار داشت که در صورت تصویب شورای عالی […]

علی لاریجانی بعد از مدت‌ها کشمکش بر سر نحوه حقوقی بررسی برجام در ایران از موضع قبلی خود عقب نشست و تاکید کرد که دولت باید برجام را به صورت لایحه تقدیم مجلس کند. این در حالی است که لاریجانی تا پیش از این بر این موضوع اصرار داشت که در صورت تصویب شورای عالی امنیت ملی نیازی به بررسی توافق نهایی در مجلس وجود ندارد. فارغ از اینکه چرا رئیس مجلس در روزهای اخیر موضع خود را بدین شکل تغییر داده است، یک بحث مهم این خواهد بود که در صورت تقدیم برجام در قالب یک لایحه به بهارستان چه احتمالاتی پیش روی آن برای تصویب وجود دارد؟

به گزارش گذارنیوز  موضوع بررسی برجام در مجلس از دو نقطه نظر مورد اختلاف حقوقی طیف‌های سیاسی قرار دارد. اول از این جنبه که آیا مجلس می‌تواند جزئیات برجام را دستخوش تغییر کند یا خیر؟ دوم هم اینکه آیا رای‌گیری در مجلس بر سر رد برجام انجام خواهد شد یا تصویب آن؟ پاسخ مثبت یا منفی به هر یک از این دو سوال می‌تواند نمایندگان مجلس را به دو گروه تقسیم کند. مشخصا در مورد سوال اول نمایندگان مخالف مذاکرات معتقدند که باید دست مجلس در بررسی و تصویب و رد جزئیات برجام نیز باز باشد. این دیدگاه اما طرفداران چندانی در مجلس ندارد. هر چند هنوز تکلیف لایحه برجام مشخص نیست اما این موضوع تقریبا قطعی شده که مجلسی‌ها تنها می‌توانند به کلیات برجام پاسخ آری یا نه بدهند. با این وجود همچنان مخالفان مذاکرات از تاکید بر موضع خود برای دخالت در جزئیات برجام عقب ننشسته‌اند.

نکته مبهم اصلی اما در مورد سوال دوم است؛ جایی که هنوز به درستی معلوم نشده مخالفان و موافقان برجام چه پاسخی را برای آن مناسب می‌بینند. اول بار چهره‌هایی چون سرلشکر فیروزآبادی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، نجات الله ابراهیمیان سخنگوی شورای نگهبان و عباس عراقچی بودند که گفتند در صورت ارائه برجام به صورت لایحه به مجلس، بهتر است درباره رد آن رای‌گیری شود نه تصویب آن.

کنگره آمریکا نیز قرار است در تصمیم‌گیری آینده خود موضوع رد برجام را به رای نمایندگان این کشور بگذارد تا بدین ترتیب برجام تبدیل به قانونی الزام‌آور برای آن کشور نشود. در ایران نیز با همین استدلال گفته می‌شود که مجلس بهتر است رد برجام را در دستور کار خویش قرار دهد. اما دو پیشنهاد متفاوت رد یا تصویب برجام چه تاثیری در ماهیت رای‌گیری مجلس خواهد داشت؟

 

دو احتمال برای یک لایحه

در آئین نامه داخلی مجلس نمایندگان می‌توانند با سه رای «موافق»، «مخالف» و «ممتنع» نظر خود را درباره موضوعات مورد بحث اعلام کنند. طبق همین آئین نامه برای تصویب هر موردی نیاز به نصف به اضافه یک آرای نمایندگان حاضر در جلسه علنی می‌باشند. در اینجاست که عملا آرای «ممتنع» که در واقع به معنای بی‌طرفی است معنای دیگری پیدا می‌کند و به نفع آرای مخالف تاثیر گذار خواهد شد. به عبارتی در اینجا مجموع آرای «غیر موافق» اعم از مخالف یا ممتنع اثرگذار می‌شود.

 

با این مقدمه در صورت به رای گذاشتن «رد برجام» در مجلس تمام آرای ممتنع نمایندگان به نفع موافقان توافق و کسانی که مخالف رد برجام هستند اثر خواهد کرد. در مقابل نیز در صورتی که «تصویب برجام» به رای نمایندگان گذاشته شود آرای ممتنع به نفع مخالفان توافق اثر خواهند کرد.

 

اینجاست که در یک جمع‌بندی ابتدایی مشخص می‌شود اگر مجلس «رد برجام» را بررسی کند به لحاظ چینش آرا به نفع دولت و موافقان مذاکرات است.

 

دو نوع انتخاب در مقابل سه طیف مجلس

در اینجا پیش‌بینی ترکیب آرای «موافق»، «مخالف» و «ممتنع» حایز اهمیت خواهد بود. اینکه احتمالا هر کدام از این نظرات چند نفر هوادار در مجلس دارد. از مجموع ۲۸۷ نماینده مخالفان مذاکرات به طور مشخص چیزی حدود ۱۰۰نفر را شامل می‌شوند. به عبارت بهتر این افراد همان اعضای فراکسیون اصولگرایان و و از هواداران و نزدیکان گروه‌هایی نظیر جبهه پایداری هستند. موضع‌گیری اخیر این طیف‌ها نشان می‌دهد که دولت چندان نباید به کسب رای از میان آنها دلخوش باشد. خصوصا آنکه لیدر و رهبر سیاسی این جریان در مجلس یعنی حدادعادل هم هفته اخیر با جدیت اعلام «دلواپسی» کرده است.

 

نقطه مقابل این جریان، نمایندگان نزدیک به علی لاریجانی و البته اصلاح طلبان و معتدلین مجلس خواهند بود که در هر شرایطی به اعلام حمایت از برجام خواهند پرداخت. همانطور که در تمام ۲۳ ماهی که مذاکرات در جریان بود با این موضع جلو آمدند. تعداد این افراد در مجلس نهم به طور متغیر حداکثر ۱۲۰ و حداقل ۱۰۰ نفر تخمین زده می‌شود. همانطور که دولت نخواهد توانست بر رای گروه اول تاثیری بگذارد، برای همراهی این عده با برجام هم مشکلی پیش روی خود ندارد.

 

اما گروه سوم گروهی هستند که علی رغم تعداد کمترشان نسبت به دو گروه دیگر، می‌توانند تاثیرگذارترین طیف مجلس باشند. چه آنکه هیچ کدام از جریان‌های یاد شده به تنهایی قادر به خنثی کردن اثر دیگری نیستند و در این بین نیاز دارند تا گروه سوم را با خود همراه کنند و اینچنین است که غلطیدن این طیف به سمت هر یک از جریان‌های یاد شده بازی را به نفع آن جریان تمام خواهد.

 

این گروه سوم را البته اصولگرایان سنتی مجلس می‌سازند که هر چند در انتقادات خود نسبت به دولت با تندی گروه اول عمل نمی‌کنند اما نمی‌توان آنها را همسو با دولت نیز دانست. این همان جریانی است که محمدرضا باهنر لیدر سیاسی آن است و نزدیکی‌اش به گروه پایداری در جریان استیضاح رضا فرجی‌دانا زمینه برکناری او را فراهم کرد.

 

این گروه شاهد حضور چهره‌هایی است که در قامت منتقدان مذاکرات بوده‌اند؛ از منصور حقیقت‌پور و سید حسین نقوی‌حسینی گرفته تا امثال محمد حسین فرهنگی و موسی غضنفرآبادی. اما شاید سخنان دو هفته پیش باهنر قدری مشخص کند که این طیف احتمالا چه موضعی اتخاذ خواهند کرد. او روز دوم مرداد گفته بود که «مساله هسته‌ای را نباید تخریب کنیم هر چند ممکن است انتقاداتی وجود داشته باشد اما تخریب کار تیم مذاکره کننده ظلم به آنها است. دولت می‌خواهد از مصاف هسته‌ای که بیرون آمده بیشترین استفاده را کند.»

 

این موضع‌گیری به خوبی گواه آن است که لیدر جریان سوم را باید در فهرست کسانی قرار داد که علی رغم برخی انتقادات به جزئیات توافق، کلیت آن را مورد تائید قرار می‌دهند.

 

این صف‌بندی اگر دچار تغییر خاصی نشود می‌توان از همین الان گفت که برجام در مجلس به مشکل خاصی برخورد نمی‌کند. چه رای‌گیری بر سر رد آن باشد و چه بر سر تصویب آن. خصوصا آنکه جریان سوم یعنی همان طیف اصولگرایان سنتی فراکسیون رهروان نشان داده‌اند در جاهایی که احساس کنند سیاست کلی نظام بر پایه امری بنا شده، برای مخالفت با آن اقدامی نخواهند کرد.

 

نظرات شما

دیدگاه شما

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

قالب وردپرس پوسته وردپرس پلاگین وردپرس وردپرس سئو وردپرس