تاریخ انتشار: ۳۱ تیر ۱۳۹۵

• مفهوم اعتدال اعتدال از ریشه عدل، به معنی میانه¬گیری مابین دو حالت یک چیز از نظر کمی و کیفی و تناسب برقرار کردن میان آن دو است. برگردان فارسی اعتدال «میانه روی» است که بر پرهیز از افراط و تفریط در هر کاری اطلاق می‌شود.(۱) این واژه در منابع اسلامی، با الفاظی مانند: قصد، […]

• مفهوم اعتدال اعتدال از ریشه عدل، به معنی میانه¬گیری مابین دو حالت یک چیز از نظر کمی و کیفی و تناسب برقرار کردن میان آن دو است. برگردان فارسی اعتدال «میانه روی» است که بر پرهیز از افراط و تفریط در هر کاری اطلاق می‌شود.(۱) این واژه در منابع اسلامی، با الفاظی مانند: قصد، […]

• مفهوم اعتدال
اعتدال از ریشه عدل، به معنی میانه¬گیری مابین دو حالت یک چیز از نظر کمی و کیفی و تناسب برقرار کردن میان آن دو است. برگردان فارسی اعتدال «میانه روی» است که بر پرهیز از افراط و تفریط در هر کاری اطلاق می‌شود.(۱)
این واژه در منابع اسلامی، با الفاظی مانند: قصد، اقتصاد، وسط، استعمال شده است. با پژوهشی ژرف و عمیق می توان دریافت، همان گونه که اصل توحید در تار و پود احکام و مقررات اسلام و آیات و روایات و سیره ائمه(علیهم السلام) پیچیده شده، اصل اعتدال نیز در تشریع احکام لحاظ گردیده است. قرآن کریم، امت اسلام را امت میانه و وسط می نامد و می فرماید: «و کذلک جعلناکم امه وسطا لتکونوا شهداء علی الناس و یکون الرسول علیکم شهیدا» ; و این چنین شما را امتی میانه(معتدل) ساختیم تا بر مردمان گواه باشید و پیامبر(صلی الله علیه و آله) هم بر شما گواه باشد. (۲)
– فرهنگ دهخدا: یانه حال شدن در کمیت و کیفیت. آرامی. بردباری. ملایمت. تساوی. راستی. عدالت. برابری. همواری. تعادل. تعدیل. یکسانی. میانه روی در هر چیز و عدم افراط و تفریط.
– فرهنگ معین: میانه روزی، حد میانه.
– فرهنگ عمید: میانه روی، حد وسط گرما و سرما یا خشکی و رطوبت. میانه‌حال شدن. برابر شدن. راست شدن.
• اعتدال در قرآن کریم و روایات
در قرآن در وصف بندگان خاص خدا، در آیه ۶۷ سوره فرقان می‏ خوانیم: «والذین اذا انفقوا لم یسرفوا و لم یقتروا و کان بین ذلک قواما» آنها کسانی هستند که هرگاه انفاق کنند، نه اسراف می‏ کنند و نه سخت‏گیری، بلکه در میان این دو، حد اعتدال دارند. و در مورد دیگر از زبان لقمان می‏ خوانیم که در مقام نصیحت به پسرش گفت: «و اقصد فی مشیک و اغضض من صوتک ان انکر الاصوات لصوت الحمیر» پسرم! در راه رفتن، اعتدال را رعایت کن، از صدای خود بکاه(یعنی هرگز فریاد مزن بلکه به طور معتدل سخن بگو) که زشت‏ترین صداها صدای خران است (لقمان، آیه ۱۹) از این آیات فهمیده می‏ شود که از دیدگاه قرآن، در همه امور – حتی در کار نیک مثل انفاق – باید رعایت اعتدال کرد و از کندروی و تندروی پرهیز نمود.
همچنین در روایات اسلامی نیز بسیار سخن از اعتدال به میان آمده، در اینجا به عنوان نمونه، به ذکر چند روایت اکتفا می‏ شود:
– رسول اکرم (ص) فرمود: «من اقتصد اغناه الله» کسی که میانه روی کند، خداوند او را بی‏ نیاز می‏ سازد.
– امام علی (ع) فرمود: «المؤمن سیرته القصد» شیوه زندگی مؤمن بر اساس میانه روی است.
– رسول خدا (ص) به حضرت علی (ع) فرمود: «ان هذا الدین متین، فاوغل فیه برفق، و لا تبعض الی نفسک عباده ربک، فان المنبت لا ظهرا ابقی و لا ارضا قطع» همانا این دین، متین و استوار است، با نرمش در آن وارد شو، و عبادت پروردگار را(با زیاده روی) مبغوض خود نگردان، زیرا خسته کننده مرکوب(آن کسی که در راندن مرکب خود زیاده روی کرده) نه مرکوب باقی گذاشته و نه با پیمودن مسافت، به مقصد رسیده است.(۳)
• وحشت جهان غرب از حرکت جهان اسلام به سمت قله اعتدال
اعتدال و میانه روی ابزار موثر و کارآمدی است که دین مبین اسلام برآن تمرکز داشته و اساسی ترین شاخصه رفتاری انسان مسلمان است. اعتدال پیوند دهنده قلبها و عامل اتحاد در اندیشه ها است. خداوند متعال دین اسلام را دین اعتدال معرفی نموده و این موضوع در سنت رسول اکرم(ص) به خوبی هویداست.
وقتی انسانی معتدل شود به تمام مراتب وجودیِ خود رزق و روزی مناسب می دهد از اینرو همه مراتب وجود او نورانی است. این ویژگیِ یک انسانِ کامل می باشد. این انسان کامل نه تنها خود بلکه همگان را به سمت سعادت حقیقی رهنمون می گرداند و این آغاز و اساس شکل گیری تمدن بزرگ اسلامی است که جهان شمول نیز خواهد بود.
در واقع در هر مکتب دینی به جهت تعدد نگرش ها، وجود اختلاف امری اجتناب ناپذیر می باشد، اما این مطلب هرگز به معنای جنگ و جدال نیست. متأسفانه این موضوع حربه ای است که زیاده خواهان همواره از آن به نفع خود و به ضرر جهان اسلام بهره برداری نموده اند. به گواه تاریخ، توفیقات جهان اسلام در ادوار گذشته مرهون اتحادیست که منشعب از اعتدال امرای اسلامی و اتحاد قبایل و طوایف مسلمان بوده اما این اتحاد مقدس که منشأ فتوحات عظیم بوده چندان دوام نداشته و همواره دستخوش نقصان و ضعف شده است. در جهان کنونی این اختلافات در بالاترین سطح خود بوده و مسلمان نماها در مقابل اسلام صف آرایی کرده و عامل خسارتهای جبران ناپذیری در جهان اسلام شده اند. جهان غرب نیز امیدوارانه هیزم در آتش فته ای که برافروخته می ریزد و در آرزوی تداوم ابدی آن است.
دردآور آنجاست که جهان غرب با درک قدرت و عظمت اعتدال و میانه روی بعنوان شاه بال عظمت اسلام، از این مزیت جهان اسلام با رندی تمام بر علیه آن استفاده نموده و جبهه ای متحد و یکپارچه را در تقابل با اندیشه های برتر اسلامی تدارک دیده است، چرا که کاملا براین مطلب واقف است که فتح قله های اعتدال در جهان اسلام، پوشالی بودن اندیشه های مکتب غربی را نمایان نموده و زمینه ساز فروپاشی آن خواهد شد. لذا حرکت به سمت اعتدال در کشورهای اسلامی من جمله کشور عزیزمان به عنوان امری مهم و ضروری تلقی گردیده و شاه راهیست که خداوند متعال عزت و بزرگی این مکتب الهی و پیروانش را با آن تضمین نموده است.
افراط و تفریط در واقع ابزاریست که در مسیر اعتدال انحراف ایجاد نموده و اینک جهان اسلام را در تقابل با یکدیگر قرار داده است. اعتدال یا به زعم این حقیر “بمب اتم جهان اسلام” به جهت تأثیرات گسترده و فراگیر آن در تمامی شئونات زندگی فردی و اجتماعی، در حقیقت ارزشمندترین توصیه رفتاریست که قرآن کریم مجهز شدن به آن را عامل توفیق و عدم توجه به آن را مسبب آفات و بلایای فروان می داند. در واقع مدینه فاضله ای که اسلام به دنبال آن می گردد با تمامی شاخصه های آن، در سایه اعتدال و میانه رویست که رنگ واقعیت به خود خواهد گرفت.
آری، توجه عملی به مقوله میانه روی در تمامی شئونات و فراگیر شدن آن در میان آحاد جامعه بدون تردید، همچون عصای موسی(ع) جادوی شیاطین جهان غرب را بی اثر خواهد کرد.
• توفیقات دولت تدبیر و امید در سایه اعتدال
دولت تدبیر و امید با شعار اعتدال پای در عرصه انتخابات گذاشته و توانست اعتماد مردم را جلب نماید. آنچه مسلم است فرصت خدمت به مردم توفیقی برای مسوولان اجرایی نظام جمهوری اسلامی بوده و این فرصت دائمی نیست و در گذر است و اگر جایگاهی با رأی، مجاهدت و ایثار مردم بدست آمده، باید تبدیل به یک فرصت برای خدمت گشته و تضییع نگردد.
امام(ره) نیز در سیره عملی خود راه اعتدال را انتخاب کرد و همه را در صف انقلاب اسلامی قرار داد و انقلاب را با کمترین هزینه و با بالاترین دستاورد، به پیروزی رساند و هنر همین است.
از جمله اتفاقات مثبتی که در دولت تدبیر و امید حاصل شد می توان به سرانجام رسیدن پرونده هسته ای با عنوان برجام(علی رغم مشکلات موجود در مسیر اجرای آن که ناشی از شدت کینه ورزی دشمنان قسم خورده نظام است)، ثبات بازار اقتصادی، اجرای طرح تحول سلامت، اشاره نمود.
برجام پیروزی بزرگ سیاست خارجی دولت بود و هیچگاه نمی توان این توفیقی را که در سایه وحدت، ایستادگی، تلاش مردم و راهنمایی های رهبر فرزانه انقلاب محقق شده است، نادیده گرفت.
از جمله توفیقات دولت ایجاد شفافیت در فضای اقتصادی است به نحوی که هم اکنون ثبات و آینده بازار پولی، مالی، کالایی و ارزی برای همگان قابل پیش‌بینی است. افزایش تولید و صادرات نفت، کاهش نرخ تورم که در ۴۰ سال اخیر بی‌نظیر بوده و حدود ‌۱۱ میلیون ایرانی که به پوشش بیمه درمانی اضافه شده اند، نشان از مسیر درستی است که دولتمردان تدبیر و امید انتخاب نموده اند.
البته موضوع رکود در بازار اقتصادی که در سال جاری توفیقاتی هم در برون رفت از آن حاصل شده، مقوله بسیار مهمی است که ضرورت دارد با اتخاذ سیاست های موثر رفع گشته تا چرخ اقتصاد ایران حرکت شتابان خود را دوباره از سر گرفته و زمینه ساز رفع معضل اشتغال در جامعه گردد.
• منابع:
۱- برجی نژاد، زینب؛ اعتدال و میانه روی، پژوهشکده باقرالعلوم، http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=39260
۲- شمیم یاس – اردیبهشت ۱۳۸۳، شماره ۱۴ – اعتدال و میانه روی در اسلام
۳- صادقی، ربیع؛ اهمیت اعتدال از دیدگاه قرآن و روایات

۰۰

برچسب ها:
نظرات شما

دیدگاه شما

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

قالب وردپرس پوسته وردپرس پلاگین وردپرس وردپرس سئو وردپرس